Filtre setlerine baktığınızda kademe sayısı arttıkça arıtmanın iyileştiğini düşünmek mantıklı görünür. Öyle değil. Dört setin arıtma performansı birbirinin aynısı.
Doğru su arıtma filtre seti seçimi iki soruya bağlı: cihazınız hangi aileden ve membranınız kaç yaşında. Kademe sayısı bu iki cevaptan sonra gelir. Yanlış set almanın en yaygın iki sonucu, hâlâ çalışan bir membranı çöpe atmak veya cihaza fiziksel olarak uymayan bir kutu parça almaktır.
Bu yazıda öğrenecekleriniz:
- Dört setin gerçekte neyle ayrıldığı ve hangisinin size uyduğu
- Üç cihaz ailesinde aynı kararın nasıl verildiği ve fiyatların nasıl değiştiği
- Mineral filtresinin gerekli olup olmadığına dair dürüst cevap
Kısa cevap
Bir su arıtma filtre seti alırken sıralama şu: ön filtreler yılda bir, membran iki yılda bir değişir. Buna göre en ekonomik döngü, birinci yıl 3'lü veya 4'lü set, ikinci yıl membran dahil 5'li veya 6'lı settir.
Kademe sayısı kararı her cihaz ailesinde aynıdır. Değişen tek şey filtrelerin fiziksel tipi: kapalı kasa cihazlar inline, açık kasa cihazlar 10 inç kartuş, İhlas Aura Cebilon Unique ise tak çevir filtre kullanır.
Dört set de aynı üç ön filtreyi (sediment, GAC, CTO) içerir. Fark, üzerine ne eklendiğidir.
Setleri ayıran şey kademe sayısı değil
Aşağıdaki tablo dört setin içeriğini yan yana koyuyor. Ortak çekirdek her sette aynı.
| Kademe | 3'lü | 4'lü | 5'li | 6'lı |
|---|---|---|---|---|
| 5 mikron sediment | var | var | var | var |
| GAC granül karbon | var | var | var | var |
| CTO blok karbon | var | var | var | var |
| Tatlandırıcı (son karbon) | yok | var | var | var |
| Ters ozmoz membranı | yok | yok | var | var |
| Mineral filtresi | yok | yok | yok | var |
Tabloya dikey bakın: arıtmayı yapan üç kademe dört sette de aynı. Yatay bakınca da şu çıkıyor: 3'lü ile 4'lü arasındaki fark tatlandırıcının, 4'lü ile 5'li arasındaki fark membranın, 5'li ile 6'lı arasındaki fark mineral filtresinin bedelidir.
Yani karar üç ayrı evet hayır sorusuna indirgeniyor. Tatlandırıcım bitti mi, membranım bitti mi, ters ozmoz suyunun tadını seviyor muyum.
Kademeler ne iş yapıyor
Kararı verebilmek için her kademenin görevini bilmek yeterli, ayrıntısına girmeye gerek yok.
- Sediment: Kum, pas ve tortuyu tutar. Sistemin en çabuk kirlenen parçasıdır.
- GAC granül karbon: Klorun ilk durağı. Membranı klordan koruyan iki kademeden biri.
- CTO blok karbon: Klorun kalanını alır. Membranın önündeki son bariyer.
- Membran: Asıl arıtmayı yapar. Çözünmüş tuzları, ağır metalleri ve mikroorganizmaları tutar.
- Tatlandırıcı: Tanktan gelen suyun tadını düzeltir. Arıtmaya katkısı yoktur.
- Mineral filtresi: Ters ozmozun aldığı kalsiyum ve magnezyumun bir kısmını geri verir, pH'ı nötre yaklaştırır.
Hangi kademenin ne zaman bittiğini ölçümle nasıl anlayacağınızı filtre değişimi yazımızda adım adım anlattık.
Önce aile, sonra kademe sayısı
Bir su arıtma filtre seti kademe sayısı doğru olsa bile cihazınıza fiziksel olarak uymayabilir. Yanlış alımların neredeyse tamamı buradan kaynaklanıyor. Türkiye pazarında üç aile var.
| Aile | Filtre tipi | Tipik cihaz | Kategori |
|---|---|---|---|
| Kapalı kasa | 12 inç inline, çubuklu quick geçme | Kasası kapalı ev tipi cihazlar, Aura Cebilon Silver ve Platinum | Inline filtre setleri |
| Açık kasa | 10 inç kartuş, housing kabı içine | Housing'li cihazlar, İhlas Aura Cebilon Compact | Açık kasa filtre setleri |
| Tak çevir | Modele özel gövde, çeyrek tur | İhlas Aura Cebilon Unique | İhlas Unique filtre setleri |
Ailenizi belirlemenin en hızlı yolu eski filtreye bakmaktır. Kap içinden çıkan silindir bir kartuş görüyorsanız açık kasa, iki ucu çubuklu kapalı bir gövde görüyorsanız inline, çeyrek tur çevirerek çıkan bir gövde görüyorsanız tak çevir cihazınız var.
Emin değilseniz cihazıma hangi filtre uyar yazımızda her ailenin görselini ve model listesini bulacaksınız. Aura Cebilon Compact'ın kasası kapalı görünmesine rağmen açık kasa filtre kullanması, en sık yaşanan karışıklıktır.
Üç ailenin fiyatları da farklı:
| Set | Kapalı kasa | Açık kasa | İhlas Unique |
|---|---|---|---|
| 3'lü | 1.200 TL | 700 TL | 900 TL |
| 4'lü | 1.600 TL | 1.100 TL | 1.300 TL |
| 5'li | 2.100 TL | 1.600 TL | 1.900 TL |
| 6'lı | 2.400 TL | 1.900 TL | yok |
İhlas Unique ailesinde 6'lı set bulunmaz, çünkü cihazın kademe yapısında mineral filtresi için ayrı bir yuva yoktur. Bu ailede en kapsamlı seçenek 5'li tam takımdır.
Karar: hangi set sizin
Aşağıdaki dört durumdan biri size uyuyor. Ailenizi belirlediyseniz kademe sayısı buradan çıkar.
Cihazınız bir yaşını doldurdu, membran hâlâ iyi durumda. 3'lü set yeterli. TDS ölçümünüz yüzde 95 üzerindeyse membrana para vermenin anlamı yok. Kapalı kasa için 3'lü inline set, açık kasa için 3'lü kartuş set, Unique için 3'lü tak çevir set.
Ön filtrelerle birlikte suyun tadı da bozulduysa. 4'lü set tatlandırıcıyı da yeniler. Tatlandırıcı genellikle ön filtrelerden bir tur sonra biter, bu yüzden 4'lü her yıl değil, iki yılda bir mantıklıdır. Kapalı kasa, açık kasa ve Unique sürümleri var.
İki yıl doldu veya TDS ölçümünüz yüzde 80'in altına indi. 5'li set tam takım yenileme yapar. Ev tipi su arıtmanın en yaygın yapılandırması budur. Kapalı kasa, açık kasa ve Unique sürümlerinin üçünde de aynı Vontron membran kullanılır.
Aynı durumdasınız ve ters ozmoz suyunu tatsız buluyorsunuz. 6'lı set 5'linin üstüne mineral filtresi ekler. Kapalı kasa ve açık kasa ailelerinde mevcut. Bir sonraki bölüm bu kararı vermenize yardımcı olacak.
Mineral filtresi gerçekten gerekli mi?
Bu soruya sektörde iki uçtan cevap veriliyor. Satıcıların bir kısmı ters ozmoz suyunu "ölü su" diye niteleyip mineral filtresini zorunlu gösteriyor, diğer kısmı konuyu tamamen pazarlama sayıyor. İkisi de tam doğru değil.
Ters ozmoz membranı çözünmüş tuzları ayırt etmez. Kurşunu ve nitratı tutarken kalsiyum ile magnezyumu da tutar. Yani mineral kaybı gerçek bir olgu, tartışma minerallerin nereden alınması gerektiğinde.
Dünya Sağlık Örgütü'nün Nutrients in Drinking Water yayınında yer alan ve Frantisek Kozisek tarafından yazılan "Health Risks from Drinking Demineralised Water" bölümü, düşük mineralli su için şu değerleri öneriyor:
| Parametre | Önerilen minimum | Önerilen optimum |
|---|---|---|
| Kalsiyum | 20 mg/L | 40 - 80 mg/L |
| Magnezyum | 10 mg/L | 20 - 30 mg/L |
| Toplam çözünmüş madde (1980 raporu) | 100 mg/L | 200 - 400 mg/L |
Bölüm, uzun süre yalnızca demineralize su tüketiminin idrar üretimini artırdığını ve sodyum, potasyum, kalsiyum ile magnezyumun vücuttan atılımını hızlandırdığını aktarıyor.
Buradaki iki kelime önemli: uzun süre ve yalnızca. Metin, mineralin tek kaynağının su olduğu senaryolara işaret ediyor. Dengeli beslenen bir yetişkin kalsiyum ve magnezyumun büyük kısmını gıdadan alır.
Dürüst cevap şu: Mineral filtresi bir sağlık zorunluluğu değil, bir tat tercihidir. Ters ozmoz suyunu düz ve boş bulan kullanıcılar farkı hemen hisseder. Suyun tadından memnunsanız fazladan ödeme yapmanız için bir neden yok.
Mineral filtresinin yapmadığı şey: Suyu şişe suyu mineral profiline getirmez. Membranın aldığının bir kısmını geri verir, tamamını değil. Bu iddiayı yapan ürünlere temkinli yaklaşın.
İki yıllık gerçek maliyet
Setleri tek tek fiyatlamak yanıltıcı. Doğru karşılaştırma iki yıllık toplamda yapılır, çünkü membran iki yıllık bir kalem.
Aşağıdaki tablo her ailede iki stratejiyi karşılaştırıyor: ölçerek ilerlemek ve her yıl tam set almak.
| Aile | 3'lü sonra 5'li | Her yıl 5'li | Fark |
|---|---|---|---|
| Kapalı kasa | 3.300 TL | 4.200 TL | 900 TL |
| Açık kasa | 2.300 TL | 3.200 TL | 900 TL |
| İhlas Unique | 2.800 TL | 3.800 TL | 1.000 TL |
Sağdaki sütun sektörde en sık görülen alışkanlığın bedeli. Her yıl 5'li set almak, ikinci yılında hâlâ yüzde 95 verimle çalışan bir membranı çöpe atmak demektir.
Aradaki fark tek başına küçük görünebilir. On yıllık kullanımda 4.500 TL üzerine çıkar, yani iki tam takım set parası. Bu farkı yaratan tek alet 200 TL'lik bir TDS ölçer.
Sorununuz filtre değilse: set almadan önce
Su arıtma filtre seti, kademelerin ömrünü doldurduğu durumların çözümüdür. Bazı şikayetler filtreden değil, çevre parçalardan gelir ve yeni bir set bunları düzeltmez.
Aşağıdaki belirtiler filtre değil, parça sorununa işaret eder.
| Belirti | Muhtemel sebep | Bakılacak parça |
|---|---|---|
| Cihaz sürekli atık su atıyor, hiç durmuyor | Tek yön valfi görevini yapmıyor | Check valf |
| Atık su miktarı normalden fazla, tank yavaş doluyor | Atık su debisi dengelenmiyor | Atık su kısıcı |
| Musluk dibinden veya kolundan damlama var | Musluk contası ömrünü doldurmuş | Arıtma musluğu |
| Tank dolu ama az su veriyor | Tank hava basıncı düşmüş veya diyafram delik | Depolama tankı |
| Dolap altında ıslaklık, tespit edemiyorsunuz | Bağlantı noktalarından sızıntı | Kaçak su sensörü |
Yeni filtre takıp sorunun devam ettiğini görmek, hem parayı hem bir günü kaybettirir. Belirtiniz bu tabloda geçiyorsa önce parçayı kontrol edin. Hangi belirtinin hangi parçayı işaret ettiğini su gelmiyor yazımızda sıralı bir teşhis yöntemiyle anlattık.
Bir de mevsimsel yanılgı var: kışın soğuyan şebeke suyu üretimi belirgin şekilde düşürür ve tank geç dolar. Bunu filtre bitmesiyle karıştırmamak için GPD ne demek yazımızdaki sıcaklık tablosuna bakın.
Sık yapılan üç hata
- Kademe sayısını arıtma gücü sanmak. Altı kademeli bir set, üç kademeli setten daha temiz su üretmez. Arıtmayı membran yapar, o da 5'li ve 6'lıda aynı Vontron membrandır.
- Membranı ölçmeden değiştirmek. TDS ölçer 200 TL, gereksiz membran değişimi her iki yılda bir 500 TL üzeri. Ölçüm bir yılda kendini amorti eder.
- Belge iddiasını bütün sete yaymak. Kapalı ve açık kasa setlerimizde ön filtreler NSF/ANSI 42, membran NSF/ANSI 58 kapsamında listeli üreticilerdendir. İhlas Unique ailesinde ise tak çevir ön filtrelerin NSF belgesi yoktur; o setlerdeki NSF ifadesi yalnızca membran ve tatlandırıcı için geçerlidir. NSF/ANSI 58 standardı suyla temas eden malzemelerin güvenliğini, yapısal dayanımı ve TDS giderim performansını doğrular.
Özet: seti seçerken dört madde
Su arıtma filtre seti seçimini dört maddeye indirebilirsiniz.
- Uyumluluk kademe sayısından önce gelir. Kapalı kasa, açık kasa ve tak çevir üç ayrı ailedir ve birbirinin setini kabul etmez. Ailenizi bilmeden verilen her karar yanlıştır.
- Arıtma performansı dört sette de aynı. Kademe sayısı tat ve mineral tercihini gösterir, arıtma gücünü değil.
- Kademe sayısı kararını membranın yaşı verir. Bir yaşındaki cihaza 3'lü, iki yaşındakine 5'li. TDS ölçümü bu kararı tahminden çıkarır.
- Mineral filtresi tat tercihidir. WHO metnindeki uyarılar uzun süre yalnızca demineralize su tüketimine ilişkindir, dengeli beslenen bir yetişkin için zorunluluk doğurmaz.
Cihazınızın ailesini, yaşını ve TDS değerinizi biliyorsanız hangi setin size uyduğuna bir dakikada karar verebilirsiniz. Emin değilseniz eski filtrenizin fotoğrafıyla birlikte bize yazın.
Sıkça Sorulan Sorular
3'lü, 4'lü, 5'li ve 6'lı filtre seti arasındaki fark nedir?
Dördü de aynı üç ön filtreyi içerir. 4'lüye tatlandırıcı, 5'liye tatlandırıcı ve membran, 6'lıya bunların üstüne mineral filtresi eklenir. Setleri ayıran asıl kalem membranın dahil olup olmadığıdır.
Her filtre değişiminde membranı da değiştirmeli miyim?
Hayır. Membran genellikle iki yılda bir değişir, ön filtreler yılda bir. Her yıl 5'li set almak, hâlâ çalışan bir membranı çöpe atmak demektir.
Açık kasa cihazımda hangi seti kullanmalıyım?
Kademe sayısı kararı kapalı kasayla aynıdır ama filtre tipi farklıdır. Açık kasa cihazlar 10 inç kartuş kullanır ve inline set bu cihazlara takılmaz. Açık kasa filtre setleri kategorisinden seçin.
Mineral filtresi gerçekten gerekli mi?
Sağlık açısından zorunlu değil, çünkü mineralin büyük kısmı gıdadan alınır. Ters ozmoz suyunu tatsız veya boş bulan kullanıcılar için tat farkı yaratır. Karar tamamen damak zevkine bağlıdır.
İhlas Aura Cebilon Unique setlerinde neden 6'lı yok?
Cihazın kademe yapısı beş kademeye kadar çıkar, mineral filtresi için ayrı bir yuva bulunmaz. Bu ailede en kapsamlı set 5'li tam takımdır.
Filtre seti alırken NSF belgesi neden önemli?
NSF/ANSI 42 malzeme güvenliğini ve tat ile koku giderimini, NSF/ANSI 58 ise ters ozmoz sistemlerinde TDS giderim performansını doğrular. Belgesiz bir filtrede suyla temas eden hammaddenin gıdaya uygunluğu test edilmemiştir.