Önce bir ayrım yapalım, çünkü bu ayrım yapılmadan verilen her tavsiye yanlış.
Damlama musluğun ucundan gelir ve suyu evyeye döker. Can sıkıcıdır ama zararsızdır.
Sızdırma musluğun tabanından ya da altındaki bağlantıdan gelir ve suyu dolabınızın içine döker. Zararsız değildir.
"Arıtma musluğu sızdırıyor" diyen iki kişiden biri aslında birinciyi, diğeri ikinciyi anlatıyor olabilir. Aşağıda beş noktayı tek tek ayırıyoruz.
Bu yazıda bulacaklarınız:
- Kapattıktan sonraki damlanın hangi noktada normal olduğu
- Beş kaçak noktası ve her birinin ayrı çözümü
- Yan delikten gelen suyun neden musluk arızası olmadığı
- Tamir mi değişim mi kararının nasıl verileceği
Önce şunu eleyin: kapanış damlası
Musluğu kapattığınızda birkaç damla düşmesi normaldir.
Sebebi basit. Musluğu kapattığınız anda boruda kalan su hâlâ basınç altındadır. O basınç boşalırken içeride kalan birkaç mililitre su uçtan gelir. Birkaç saniye sürer ve durur.
Ayırt etme kuralı:
- Birkaç saniye süren birkaç damla: normal, hiçbir şey yapmayın.
- Dakikalarca süren ya da kapalıyken yeniden başlayan damlama: arıza.
Bu ayrımı yapmadan servis çağıran çok kişi var. Önce bir dakika bekleyip izleyin.
Beş nokta
| Nerede | Belirti | Sebep |
|---|---|---|
| Musluğun ucu | Kapalıyken sürekli damlama | Aşınmış iç conta veya kartuş, arada kalmış tortu |
| Musluğun tabanı | Tezgah üstünde delik çevresinde ıslaklık | Gevşemiş montaj somunu, aşınmış taban contası |
| Kolun dibi | Kolu açınca mil çevresinden su | Mil contası aşınmış |
| Tezgah altı boru bağlantısı | Dolap tabanında ıslaklık, musluk kuru | Boru rakora tam oturmamış, ucu düzgün kesilmemiş |
| Yan taraftaki küçük delik | Musluk çalışırken delikten su taşması | Gider hattı tıkalı veya yanlış bağlanmış |
Sektör kaynakları da bu beş noktayı aynı şekilde ayırıyor ve önemli bir notu ekliyor: kullanımdan hemen sonra gelen birkaç damla artık sudur, arıza değildir (Water Fixers).
Arıtma musluğu sızdırıyor şikâyetlerinin neredeyse tamamı bu beş satırdan birine düşer. Şimdi her birine ayrı bakalım.
1. Uçtan damlıyor
Kapalıyken uçtan sürekli damlama, musluğun içindeki contanın tam kapanmadığını gösterir.
Parça değiştirmeden önce denenecek tek şey var ve çoğu zaman işe yarıyor:
- Cihazın besleme vanasını kapatın.
- Musluğu açıp tanktaki suyu tamamen boşaltın.
- Musluğu beş-altı kez sonuna kadar açıp kapatın.
- Vanayı açın, tank dolsun, tekrar bakın.
Bu işlem contanın üzerine oturmuş bir tortu parçasını yerinden çıkarır. Filtre değişiminden sonra ortaya çıkan damlamaların büyük bölümü bu sebepten olur; yeni kartuştan kopan karbon tozu conta yüzeyine gider.
Geçmiyorsa conta aşınmıştır ve parça değişimi gerekir.
2. Tabandan sızıyor
Bu belirtinin iki kaynağı var ve ikisi kolay karışıyor.
Gerçek sızıntı: montaj somunu gevşemiş ya da taban contası aşınmıştır. Tezgah altına girip somunu elle sıkın. Gevşeme yaygındır, çünkü musluğu her kullanışınızda gövdeye moment binir.
Sahte sızıntı: tezgah üstünde biriken su, musluğun oturduğu delikten aşağı sızar ve tabandan geliyormuş gibi görünür. Ayırt etmek kolay: tezgahı kurulayın, bir saat su dökmeyin, tekrar bakın. Islaklık yoksa musluk sağlamdır.
3. Kolun dibinden geliyor
Kolu açtığınızda milin çevresinden su çıkıyorsa mil contası aşınmıştır.
Bu, musluğun iç mekanizmasına ait bir arızadır ve dışarıdan sıkarak düzelmez. Aşağıdaki tamir-değişim bölümüne bakın.
4. Tezgah altında ıslaklık, musluk kuru
Bu durumda arıza musluğun kendisinde değil, ona giden boruda.
Arıtma musluğuna genellikle 1/4 inç boru geçme rakorla bağlanır. Geçme rakorun tuzağı şudur: boru yarım girdiğinde conta tutar ama kavrama halkası tam kenetlenmez. Bağlantı montaj sırasında sızdırmaz, haftalar sonra sızdırmaya başlar.
Önlemi tek bir işaret: boruyu dik kesin, ucundan 10 mm geriye bir çizgi çekin ve rakora iterken çizgi tamamen kaybolsun. Yöntemin tamamını ve cihazdaki diğer altı kaçak noktasını su kaçağı yazımızda anlattık.
Dolap tabanında ıslaklık görüyorsanız, kaynağı bulana kadar oraya bir kaçak su sensörü koymak gece boyunca akmasını engeller.
5. Yan delikten su geliyor
Musluğunuzun gövdesinde küçük bir yan delik varsa, o musluk hava boşluklu tiptir. Delik bir kusur değil, tasarımın parçasıdır: gider hattından cihaza geri emiş olmasını engelleyen bir güvenlik açıklığıdır.
O delikten su taşıyorsa musluk bozuk değildir. Üretici desteği bunu açıkça yazıyor: sebep neredeyse her zaman gider hattının tıkalı, kıvrılmış, çukur yapmış ya da yanlış bağlanmış olmasıdır (GE Appliances).
Yapılacaklar:
- Gider hortumunu baştan sona izleyin, kıvrım ve alçak nokta olmamalı.
- Gider bağlantı kelepçesinin altındaki deliğin tıkalı olup olmadığına bakın.
- Hortum gidere, sifon seviyesinin üstünden bağlanmalı.
Bu durumda musluğu değiştirmek parayı boşa harcamaktır. Yeni musluk da aynı deliğe sahip olacak ve aynı tıkalı gidere bağlanacaktır.
Tamir mi, değişim mi
Dürüst cevap ikisinin arasında bir yerde.
Tamirin mantıklı olduğu durumlar:
- Gevşemiş montaj somunu
- Conta üzerine oturmuş tortu
- Gider hattı kaynaklı hava boşluğu taşması
- Boru bağlantısındaki hatalı montaj
Bu dördü de para harcamadan çözülür ve önce bunları deneyin.
Değişimin mantıklı olduğu durum: iç conta, kartuş veya mil contası aşındığında.
Burada ülkeye özgü bir gerçek var. Türkiye'de arıtma muslukları için model bazında yedek kartuş bulmak çoğu zaman mümkün değil. Servis bulsanız bile parça bedeli, işçilik ve bekleme süresi toplanınca yeni musluğun fiyatına yaklaşır.
Bu yüzden karar şöyle kuruluyor: aşınan iç parça varsa musluğu komple değiştirmek, parça aramaktan hem ucuz hem hızlıdır.
Sattığımız su arıtma cihazı musluğu tüm cihazlarla uyumlu tipte ve 1.200 TL. Değişim tezgah altından yapılır; boru bağlantısını sökerken yukarıdaki 10 mm kuralını unutmayın.
Değişimi kendiniz yapabilir misiniz
Arıtma musluğu sızdırıyor diye servis çağırmadan önce şunu bilin: bu değişim, mutfak musluğu değişiminden daha kolaydır. Tek bir boru ve tek bir somun var.
- Besleme vanasını kapatın ve musluğu açıp tanktaki suyu tamamen boşaltın. Bu adımı atlarsanız boruyu söktüğünüz anda sekiz litre su dolaba akar.
- Boruyu rakordan çıkarın. Geçme rakorda gri bileziği gövdeye doğru bastırırken boruyu geri çekin. Somunlu tipte somunu gevşetin.
- Montaj somununu sökün. Tezgah altındaki plastik veya metal somun. Elle dönmezse su pompası pensesi kullanın.
- Eski musluğu yukarı doğru çıkarın, deliği ve conta yatağını silin.
- Yeni musluğu oturtun, altından contayı ve somunu takıp elle sıkın. Aşırı sıkmayın; plastik somun çatlar.
- Boruyu bağlayın. Ucunu dik kesin, 10 mm işaretleyin, çizgi kaybolana kadar itin.
- Vanayı açın, tankı doldurun ve 24 saat sonra dolabın tabanını elinizle yoklayın.
Son adım en önemlisi. Yeni bir bağlantının sızdırıp sızdırmadığı ilk dakikada değil, ertesi gün belli olur.
Kendiniz yapmak istemiyorsanız bu iş bir tesisatçı için on beş dakikalık bir iştir; tezgah sökmek ya da delik açmak gerekmez.
Yeni musluk alırken üç şey
Tezgah deliği ölçüsü. Arıtma muslukları genellikle 12-13 mm delik ister. Mevcut deliğiniz varsa ölçün. Eski evyelerde bulunan geniş fıskiye deliği bu ölçüden büyüktür ve kapak plakası gerekir.
Boru bağlantı tipi. Standart 1/4 inç. Cihazınızdan gelen boru hangi ölçüdeyse musluk da onunla uyumlu olmalı.
Gövde malzemesi. Paslanmaz gövde, kaplamalı çinko gövdeye göre uzun ömürlüdür ve suyla teması daha iyi tolere eder.
Belge konusunda net olalım: içme suyuna temas eden musluk gövdeleri için sektörde NSF/ANSI 61 standardı kullanılıyor. Satıcıdan belge istiyorsanız aradığınız kapsam bu. Belge okumanın nasıl yapıldığını ve hangi standardın neyi kapsadığını NSF yazımızda anlattık.
Bir de şunu ekleyelim: musluğunuzdan gelen su zayıf akıyorsa bu musluk arızası değildir. Akış zayıflığının kaynağı genellikle tank basıncı ya da tıkanmış bir kademedir; teşhis sırasını su gelmiyor yazımızda adım adım verdik.
Özet: dört kural
- Arıtma musluğu sızdırıyor demeden önce kapanış damlasını eleyin. Birkaç saniye sürüp duruyorsa hiçbir şey yapmayın.
- Damlama ile sızdırma ayrı arızalardır. Biri evyeye, diğeri dolabın içine akar.
- Tezgah altı ıslaklık genellikle musluk değil, boru bağlantısıdır. Rakorda 10 mm kuralı.
- Yan delikten su gelmesi musluk arızası değildir. Gider hattına bakın, musluğu değiştirmeyin.
Islaklığın tam olarak nerede olduğunu ve musluğunuzun yan deliği olup olmadığını yazın; yukarıdaki tablodan hangi satıra denk geldiğine birlikte bakalım.
Sıkça Sorulan Sorular
Arıtma musluğunu kapattıktan sonra birkaç damla gelmesi normal mi?
Evet. Musluğu kapattığınızda boru içinde kalan su basıncını boşaltır ve birkaç damla düşer. Bu birkaç saniye sürer ve durur. Dakikalar boyunca süren ya da kapalıyken tekrar başlayan damlama normal değildir.
Musluğun ucundan damlıyor, ne yapmalıyım?
Kapalıyken uçtan gelen sürekli damlama iç contanın veya kartuşun aşındığını gösterir. Önce tank basıncını boşaltıp musluğu birkaç kez açıp kapatın; arada kalmış bir tortu parçası contayı açık tutuyor olabilir. Geçmiyorsa parça değişir.
Musluğun tabanından su çıkıyor, sebebi ne?
İki ihtimal var. Montaj somunu gevşemiş olabilir; tezgah altından elle sıkmak çoğu zaman yeterlidir. Diğer ihtimal taban contasının aşınmasıdır. Tezgah üstünde biriken suyun delikten sızması da aynı belirtiyi verir, önce tezgahı kurulayıp tekrar bakın.
Tezgah altında ıslaklık var ama musluk kuru, neden?
Sorun musluk değil, muhtemelen musluğa giden boru bağlantısıdır. Geçme rakorda boru tam oturmamışsa haftalar sonra sızdırmaya başlar. Boruyu takarken ucundan 10 mm işaretleyin ve çizgi tamamen kaybolana kadar itin.
Musluğun yan tarafındaki delikten su geliyor, musluk mu bozuk?
Hayır. O delik hava boşluklu musluklardaki güvenlik açıklığıdır. Oradan su gelmesi gider hattının tıkalı, kıvrılmış veya yanlış bağlanmış olduğunu gösterir. Musluğu değiştirmek sorunu çözmez, gider hattına bakmak gerekir.
Arıtma musluğunu tamir mi ettirmeli, değiştirmeli mi?
Gevşek somun ve yerinden oynamış conta gibi durumlarda tamir mantıklıdır. Ancak Türkiye'de arıtma muslukları için yedek kartuş bulmak çoğu zaman zordur; bu durumda musluğu komple değiştirmek parça aramaktan hem ucuz hem hızlı olur.
Yeni arıtma musluğu alırken neye bakmalıyım?
Tezgah deliği ölçüsüne, gövde malzemesine ve boru bağlantı tipine bakın. Arıtma muslukları genellikle 12-13 mm delik ister ve 1/4 inç boruyla bağlanır. Belge arıyorsanız içme suyuna temas eden parçalar için NSF/ANSI 61 kapsamına bakın.