Su arıtma cihazı atık su oranı, cihazın sabit bir özelliği değil. Aynı cihaz, aynı evde, kışın ve yazın farklı oranlarda çalışır. Aynı membran, farklı bir kısıcıyla iki kat farklı atık üretir.
Bu yüzden "hangi marka daha az atık üretiyor" sorusunun sağlam bir cevabı yok. Sağlam cevabı olan soru şu: sizin cihazınız şu anda kaçta çalışıyor ve bu sayı sağlıklı mı?
Bu yazı önce o sayıyı 60 saniyede ölçmeyi, sonra sayının ne anlama geldiğini anlatıyor.
Gerçek oran kaç
Otoritelerin verdiği aralık şöyle:
| Kaynak | Söylediği |
|---|---|
| ABD Çevre Koruma Ajansı (WaterSense) | Tipik bir cihaz 5:1 veya daha fazla; en kötü uçta 10:1'e kadar |
| Aynı kurumun teknik dayanak metni | Tipik verim %10-20, yani litre başına 4 ila 9 litre atık |
| ABD sektör mühendislik kaynakları | Pratik kural yaklaşık 4:1 |
| WaterSense etiket şartı (14 Kasım 2024'ten beri) | En az %30 verim = en fazla 2,33:1 |
| ASSE 1086 standardı | En az %40 verim = 1,5:1 |
EPA'nın kendi sayfasındaki ifade şu: tipik bir kullanım noktası ters ozmoz sistemi, ürettiği her galon arıtılmış suya karşılık beş galon veya daha fazla atık su üretir.
Toparlarsak: doğru kurulmuş ev tipi bir cihazda gerçekçi bant 2:1 ile 5:1 arasıdır. 10:1 bir efsane değil ama istisnadır, EPA bile onu en kötü uç olarak anıyor.
Oranı verimden hesaplamak için kullanılan formül basit:
Atık oranı = (100 ÷ verim yüzdesi) − 1
| Geri kazanım | Atık oranı |
|---|---|
| %10 | 9:1 |
| %15 | 5,67:1 |
| %20 | 4:1 |
| %25 | 3:1 |
| %30 | 2,33:1 |
| %40 | 1,5:1 |
| %50 | 1:1 |
Kendi cihazınızın oranını 60 saniyede ölçün
Bu bölüm yazının en işe yarar kısmı. İki ölçü kabı ve telefonunuzun kronometresi yeterli.
- Tank vanasını kapatın. Böylece cihaz taze üretim moduna geçer ve ölçüm tankın karşı basıncından etkilenmez.
- Temiz su musluğunu 60 saniye açın, geleni ölçün. Bu P (mL/dakika).
- Atık hortumunu gidere değil bir kaba tutun, 30 saniye toplayın ve ikiyle çarpın. Bu A (mL/dakika).
- Hesaplayın:
- Atık oranı = A ÷ P
- Geri kazanım = P ÷ (P + A) × 100
Örnek: P = 130 mL/dk, A = 400 mL/dk ise oran 3,08:1, geri kazanım %24,5.
Bu sayıyı bir yere yazın. Aşağıdaki her bölüm bu sayıyla anlam kazanıyor.
Sonucu nasıl okumalısınız
| Ölçtüğünüz oran | Yorum |
|---|---|
| 6:1 ve üstü | Bir sorun var. Tanı listesine bakın |
| 4:1 - 6:1 | Yaygın ama iyileştirilebilir. Kısıcı-membran eşleşmesini kontrol edin |
| 2,5:1 - 4:1 | Sağlıklı bant. Dokunmayın |
| 1,5:1 - 2,5:1 | Verimli, ancak membran daha hızlı yorulur |
| 1,5:1 altı | Membran ömrü ve çıkış kalitesi riskte. Aşağıdaki polarizasyon bölümünü okuyun |
Oranı belirleyen cihaz değil, kısıcı-membran eşleşmesi
Atık hortumunun üzerinde küçük bir parça vardır: akış kısıcı, piyasadaki adıyla atık kısıcı veya flow. Üzerinde 300, 420, 550 gibi bir sayı yazar.
Bu sayının birimi 60 psi basınçta dakikada mililitre. Yani 300 cc'lik bir kısıcı, 4,1 bar basınçta dakikada 300 mL atık akıtır.
Günlük litreye çevirmek için cc × 1,44 yeterli:
| Kısıcı | Atık, litre/gün |
|---|---|
| 250 cc | 360 |
| 300 cc | 432 |
| 420 cc | 605 |
| 550 cc | 792 |
| 800 cc | 1.152 |
Membran tarafında ise GPD değeri var: 50 GPD = 189 L/gün, 75 GPD = 284 L/gün, 100 GPD = 378 L/gün.
Oran bu iki sayının bölümüdür. İşte tam matris:
| Membran | 300 cc | 420 cc | 550 cc | 800 cc |
|---|---|---|---|---|
| 50 GPD | 2,28:1 (%30,5) | 3,20:1 (%23,8) | 4,18:1 (%19,3) | 6,09:1 (%14,1) |
| 75 GPD | 1,52:1 (%39,7) | 2,13:1 (%31,9) | 2,79:1 (%26,4) | 4,06:1 (%19,8) |
| 100 GPD | 1,14:1 (%46,7) | 1,60:1 (%38,5) | 2,09:1 (%32,3) | 3,04:1 (%24,7) |
Bu tablodan çıkan üç sonuç:
Birincisi: oran cihazın markasıyla değil, bu iki parçanın eşleşmesiyle belirlenir. Kısıcıyı değiştirerek aynı cihazın oranını iki katına veya yarısına getirebilirsiniz.
İkincisi: büyük GPD membran daha çok atık üretmez, tam tersini yapar. 550 cc kısıcıyla 50 GPD membran 4,18:1 verirken, aynı kısıcıyla 100 GPD membran 2,09:1 verir. Membran GPD'sinin ne anlama geldiğini su arıtma membranı GPD ne demek yazımızda ayrıntılı anlattık.
Üçüncüsü ve en önemlisi: tablonun sol üst köşesindeki düşük sayılar iyi haber değil. 100 GPD membranla 300 cc kısıcı %46,7 geri kazanım verir. Bunun neden kötü olduğunu bir sonraki bölümde anlatıyoruz.
Türk internetinde 75-100 GPD membran için 300 cc kısıcı öneren kaynaklar gördük. Bu öneri yanlış. 300 cc'lik kısıcı 36-50 GPD membranla eşleşir.
Neden 1:1 yapılmıyor: görünmeyen sınır
Buraya kadar mantıklı bir soru doğuyor: madem kısıcıyı daraltmak atığı azaltıyor, üreticiler neden herkesin cihazını 1:1'e ayarlamıyor?
Cevap membran yüzeyinde.
Su membrandan geçerken tuzlar geçemez ve membran yüzeyinin hemen yanında birikir. Yüzeydeki derişim, borudaki ortalama derişimden yüksek olur. Buna derişim polarizasyonu denir ve bir katsayıyla ölçülür.
Membran üreticilerinin verdiği kural şu: bu katsayı 1,2'yi geçmemeli. Geçerse kireçlenme ve tıkanma başlar.
İki büyük üreticinin denklemleriyle hesaplanan tablo:
| Geri kazanım | Atık oranı | Katsayı (Hydranautics) | Katsayı (DuPont) | Durum |
|---|---|---|---|---|
| %15 | 5,67:1 | 1,164 | 1,111 | Güvenli |
| %17,5 | 4,70:1 | 1,200 | 1,131 | Hydranautics eşiği |
| %20 | 4:1 | 1,236 | 1,150 | Sınırda |
| %25 | 3:1 | 1,317 | 1,191 | Sınırda |
| %26 | 2,84:1 | 1,335 | 1,200 | DuPont eşiği |
| %30 | 2,33:1 | 1,409 | 1,234 | İki sınır da aşıldı |
| %50 (1:1) | 1:1 | 1,928 | 1,419 | Fazlasıyla aşıldı |
Yani klasik 3:1 oranı üreticinin tembelliği veya umursamazlığı değil. O bant, katsayının 1,2 civarında kaldığı tek penceredir.
DuPont'un kendi tasarım kılavuzu, tek bir membran elemanı için maksimum geri kazanımı %12-30 aralığında veriyor. Ev tipi cihazlar tek elemanlıdır. %50 geri kazanım, üreticinin tasarım zarfının tamamen dışındadır.
Bu bölüm, bir sonraki bölümün de cevabı: kısıcıyı daraltarak su tasarrufu yapmak, membran ömrünü ve çıkış suyu kalitesini satarak su satın almaktır. Sektör mühendislik kaynaklarının ifadesiyle, cihazı fazla sıkı çalıştırırsanız hem ürün suyu kalitesi hem membran ömrü olumsuz etkilenir.
Kışın oran kendiliğinden bozulur
Ocak ayında ölçüm yapıp "cihazım bozuldu" diyen okurların çoğunda arıza yok.
Membranın su geçirgenliği sıcaklığa bağlıdır. Referans sıcaklık 25 °C'dir ve su soğudukça üretim düşer:
| Su sıcaklığı | 50 GPD membranın gerçek üretimi |
|---|---|
| 25 °C | 189 L/gün |
| 20 °C | 159 L/gün |
| 15 °C | 129 L/gün |
| 10 °C | 100 L/gün |
| 5 °C | 73 L/gün |
Sorun şu: üretim düşüyor ama akış kısıcı aynı debiyle atmaya devam ediyor. Sonuç, oranın bozulması.
50 GPD membran ve 300 cc kısıcı için hesapladığımız senaryo:
| Su sıcaklığı | Kapiler tip kısıcıda | Orifis tip kısıcıda |
|---|---|---|
| 25 °C | 2,28:1 | 2,28:1 |
| 20 °C | 2,41:1 | 2,72:1 |
| 15 °C | 2,62:1 | 3,36:1 |
| 10 °C | 2,94:1 | 4,31:1 |
| 5 °C | 3,45:1 | 5,89:1 |
Aynı cihaz, aynı parçalar, hiçbir arıza yok. Oran kışın yüzde 29 ile yüzde 89 arasında kötüleşiyor.
Şeffaflık notu: Bu iki sütunu biz hesapladık. Sıcaklık düzeltme katsayıları ve akışkan viskozitesinin kısıcı tipine göre davranışı kaynaklı; ancak ev tipi bir cihazda mevsimsel oran kaymasını ölçen yayımlanmış bir çalışma bulamadık. Tabloyu ölçüm değil, hesaplanmış model olarak okuyun. Kendi cihazınızda Ocak ve Temmuz ölçümlerini karşılaştırarak doğrulayabilirsiniz.
Pratik sonucu: oranınızı ölçüyorsanız, hangi ayda ölçtüğünüzü not edin.
Faturada gerçekte ne kadar
Burada çoğu Türkçe içeriğin yaptığı bir hata var ve düzeltilmesi paranızı ilgilendiriyor.
Önce hacim. 4 kişilik bir hane günde yaklaşık 9 litre arıtılmış su tüketiyorsa yılda 3,285 m³ eder.
| Oran | Atık, litre/yıl | m³/yıl |
|---|---|---|
| 1:1 | 3.285 | 3,29 |
| 2:1 | 6.570 | 6,57 |
| 3:1 | 9.855 | 9,86 |
| 4:1 | 13.140 | 13,14 |
| 5:1 | 16.425 | 16,43 |
Şimdi fiyat. İSKİ'nin 2026 konut tarifesi, su ve atıksu bedeli toplamı ve KDV dahil:
| Kademe | KDV dahil TL/m³ |
|---|---|
| 1. kademe (0-15 m³/ay) | 54,99 |
| 2. kademe (16-30 m³/ay) | 83,80 |
| 3. kademe (31+ m³/ay) | 121,21 |
İşte düzeltilmesi gereken hata: neredeyse herkes atık suyu 1. kademe fiyatıyla çarpıyor. Ama arıtma cihazının atık suyu marjinal tüketimdir. Faturanızın en altına değil, en üstüne eklenir. Dolayısıyla hanenizin ulaştığı en yüksek kademeden fiyatlanır.
4 kişilik bir hane İstanbul'da aylık 15 m³'ü aşıyorsa, atık suyun gerçek birim fiyatı 54,99 değil 83,80 TL'dir. Aradaki fark yüzde 52.
| Oran | 1. kademedeyseniz | 2. kademedeyseniz | 3. kademedeyseniz |
|---|---|---|---|
| 2:1 | 361 TL/yıl | 551 TL/yıl | 796 TL/yıl |
| 3:1 | 542 TL/yıl | 826 TL/yıl | 1.195 TL/yıl |
| 4:1 | 723 TL/yıl | 1.101 TL/yıl | 1.593 TL/yıl |
| 5:1 | 903 TL/yıl | 1.376 TL/yıl | 1.991 TL/yıl |
Kendi sayınızı bulmak için: (günlük arıtılmış litre × oranınız × 365 ÷ 1000) × faturanızdaki en üst kademe fiyatı.
4:1'den 2:1'e geçiş, 2. kademedeki bir hanede yılda 551 TL fark eder. Bu, yaklaşık 300 TL'lik bir atık kısıcı parçasının kendini 7 ay civarında amorti etmesi demektir. Ama bu ancak yanlış eşleştirilmiş bir kısıcıyı doğrusuyla değiştiriyorsanız geçerli. Zaten doğru olanı daraltmak, yukarıdaki polarizasyon bölümündeki bedeli ödetir.
Not: İSKİ tarifesi İstanbul içindir. Başka bir şehirdeyseniz kendi idarenizin tarifesine bakın; örneğin ASKİ'de 2026 konut 1. kademesi KDV dahil yaklaşık 58 TL/m³.
Dürüst karşılaştırma: bu gerçekten büyük bir israf mı
Su arıtma cihazı satıyoruz, dolayısıyla bu bölümde işimize gelen tarafı değil sayıları yazacağız.
TÜİK'in 2024 su ve atıksu istatistiklerine göre İstanbul'da kişi başı günlük çekilen su 203 litre. Türkiye ortalaması 255 litre. 4 kişilik bir İstanbul hanesi için yılda yaklaşık 296 m³.
| Oran | RO atığı m³/yıl | Hane su tüketiminin yüzdesi |
|---|---|---|
| 2:1 | 6,57 | %2,2 |
| 3:1 | 9,86 | %3,3 |
| 4:1 | 13,14 | %4,4 |
Günlük karşılığı, 9 litre arıtılmış su üzerinden:
| Oran | Günlük atık | Yaklaşık eşdeğeri |
|---|---|---|
| 2:1 | 18 L | 3 sifon, bir duşun dörtte biri |
| 3:1 | 27 L | 4,5 sifon, 2,7 bulaşık makinesi devri |
| 4:1 | 36 L | 6 sifon veya tam bir çamaşır makinesi devri |
Dürüst sonuç şu: günde 36 litre kulağa çok geliyor ama 4 kişilik bir İstanbul hanesinin toplam su tüketiminin yüzde 4,4'ü. Aynı evde duşu iki dakika kısaltmak, atık oranını 4:1'den 2:1'e indirmekten daha fazla su tasarrufu sağlar.
Bu, atık suyu önemsiz kılmaz. Ama cihaz almaktan bu yüzden vazgeçen birine söylenmesi gereken şey budur.
Not: Klozet, duş ve makine litre değerleri Avrupa kaynaklıdır; Türkiye için hane içi kırılım verisi bulunmuyor. TÜİK'in 203 litresi ise belediyece çekilen sudur, şebeke kayıplarını da içerir. Hanenin faturalanan tüketimi bundan düşük olduğu için yukarıdaki yüzdeler alt sınır sayılmalıdır.
Atık su zararlı mı, yeniden kullanılabilir mi
Atık suya "kimyasal dolu" veya "zehirli" diyen içerikler var. Sayılara bakalım.
Cihaz suya hiçbir şey eklemez. Yaptığı tek şey, geçemeyen tuzları daha az suyun içinde bırakmaktır. Ne kadar yoğunlaştığını derişim faktörü verir: 1 ÷ (1 − geri kazanım).
%25 geri kazanımda bu faktör sadece 1,33.
İstanbul şebeke suyu için İTÜ'nün on ilçeden aldığı numunelerde ortalama iletkenlik 358,5 µS/cm ölçülmüş, bu yaklaşık 233 mg/L TDS'e denk geliyor. Buradan hesaplarsak:
| Geri kazanım | Atık suyun TDS'i | Musluk suyuna göre |
|---|---|---|
| %20 (4:1) | 290 mg/L | ×1,25 |
| %25 (3:1) | 309 mg/L | ×1,33 |
| %30 (2,33:1) | 331 mg/L | ×1,42 |
| %50 (1:1) | 461 mg/L | ×1,98 |
İstanbul'da 3:1 çalışan bir cihazın atık suyu yaklaşık 309 mg/L TDS taşır. Musluk suyundan üçte bir daha tuzlu, piyasadaki birçok şişe suyundan daha az mineralli ve İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği'nin 2.500 µS/cm iletkenlik sınırının çok altında.
İnternetteki korku, endüstriyel sistemlerden sızıyor. %80-90 geri kazanımla çalışan endüstriyel tesislerde atık TDS'i 2.500-5.000 ppm'e çıkabilir. Ev tipi cihaz o sınıfta değil. TDS değerinin neyi ölçüp neyi ölçmediği konusunda su arıtma TDS kaç olmalı yazımıza bakabilirsiniz.
Sulamada kullanılır mı
Colorado State Üniversitesi'nin sulama suyu kalite kriterlerine göre 0,75 dS/m altındaki sular kısıtlamasız sınıftadır. İstanbul için hesapladığımız 309 mg/L, yaklaşık 0,48 dS/m eder ve bu sınıfa girer.
Yani İstanbul'da RO atık suyuyla bitki sulamak agronomik olarak sorunsuzdur. Ama dört kayıtla:
- Sert ve tuzlu su bölgelerinde durum değişir. Kendi TDS'inizi ölçmeden genelleme yapmayın.
- Klor konsantrede yoğunlaşır. Saksı bitkilerine dökmeden önce 24 saat açıkta bekletin.
- Drenajsız saksıda tuz birikir. Düşük TDS'te bile zamanla sorun olur. Açık toprakta ve yağış alan bahçede sorun değil.
- Akvaryum ve hassas süs bitkileri için uygun değildir.
Ve bir gerçekçilik notu: 3:1'de günde 27 litre, her gün bir kova demek. Çoğu hane bunu birkaç haftadan uzun sürdüremiyor. Klozet rezervuarına yönlendirmek veya yer silmede kullanmak daha sürdürülebilir.
Gereksiz atığı artıran nedenler
Ölçtüğünüz oran 5:1'in üstündeyse aşağıdakilere bakın.
| Sorun | Gözlemleyeceğiniz belirti | Nasıl test edilir |
|---|---|---|
| Akış kısıcı yok veya delinmiş | Atık hortumunda sürekli ve gürültülü akış | Dreni ölçü kabına tutup cc hesaplayın, parçanın üstündeki sayıyla karşılaştırın |
| Yanlış cc kısıcı | Tank normal doluyor ama oran 5:1 üstü | Yukarıdaki eşleşme matrisi |
| Çekvalf arızalı | Giriş vanası kapalı ve tank doluyken hâlâ drene su akıyor | Giriş vanasını kapatın, atık hortumunu dinleyin |
| Otomatik kapama valfi takılı kalmış | Tank dolduğu halde cihaz hiç durmuyor. En pahalı arıza | Tank vanasını kapatın, dren akışı durmuyorsa valf suçlu. Sürekli çalışma yazımız bu arızayı ayrıntılı anlatıyor |
| Tank hava basıncı yanlış | Musluktan zayıf akış, tank çabuk boşalıyor, cihaz sık sık devreye giriyor | Tank tamamen boşken sibobdan ölçün, doğru değer ve yöntem |
| Düşük besleme basıncı | Üretim yavaş, tank tam dolmuyor, çıkış TDS'i yükselmiş | Manometreyle ölçün |
| Kirlenmiş membran | Üretim düşmüş ama dren akışı aynı, çıkış TDS'i yükselmiş | Giriş ve çıkış TDS'ini ölçün |
| Tıkalı ön filtreler | Membrana ulaşan basınç düşer, üretim yavaşlar | Değişim takvimini kontrol edin |
| Kış | Ocak-Şubat'ta üretim yavaş, oran kötü | Arıza değil. Yazın tekrar ölçün |
Çekvalf ve kısıcı gibi parçalar ucuz. Asıl maliyet, arızayı aylarca fark etmemekte.
Doğru olmayanlar
"1 litre için 10 litre atık gider." Yarı yanlış. 10:1 mümkün ama EPA bile bunu en kötü uç olarak anıyor. Tipik bant 3:1-5:1. Ayrıca Türkçe içerikte "günde 10-20 litre atık" diyen kaynaklarla "10:1 oran" diyenler karıştırılıyor; bunlar farklı iki şey.
"Atık su zehirlidir." Yanlış. Hiçbir kimyasal eklenmez, derişim faktörü ev tipinde 1,25-1,42.
"Büyük GPD membran daha çok atık üretir." Tam tersi. Aynı kısıcıyla GPD büyüdükçe oran düşer.
"Kısıcıyı çıkarın, su tasarrufu yapın." Tehlikeli. Kısıcı çıkarılırsa membran üzerinde basınç oluşmaz, cihaz neredeyse hiç temiz su üretemez ve gelen suyun tamamı atığa gider.
"Sıfır atıklı RO cihazı." Konsantre yok olmuyor, yeri değişiyor. Geri devir yapan sistemler filtre bileşenlerini daha hızlı yoruyor; konsantreyi sıcak su hattına basan sistemler o suyu bulaşık makinenize ve elinize gönderiyor. Ayrıca 1:1 bile beslemenin yüzde ellisinin atık olması demek.
"NSF 58 sertifikalı cihaz verimlidir." Yanlış. NSF/ANSI 58 bir verimlilik standardı değil; verim oranının raporlanmasını zorunlu kılar, bir asgari değer koymaz. Verimlilik arıyorsanız WaterSense veya ASSE 1086 arayın. NSF onaylı su filtresi yazımızda bu sertifikanın neyi kapsayıp neyi kapsamadığını ayrıntılı yazmıştık.
Bu yazının söylemedikleri
- Türkiye'de ev tipi ters ozmoz cihazları için bir verimlilik zorunluluğu bulamadık. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik çıkış suyunun kalitesini düzenliyor, atık oranına değinmiyor. Cihaz etiketinde atık oranı yazmıyorsa şaşırmayın, yazma yükümlülüğü yok.
- Permeat pompasının etkisini ölçen bağımsız bir çalışma bulamadık. Piyasadaki "atığı yüzde 80 azaltır" rakamı üretici beyanıdır ve başlangıç noktası olarak 10:1 gibi kötü bir sistem varsayar. Zaten 3:1'de çalışan bir cihazda kazanç çok daha küçüktür.
- Konsantreyi sıcak su hattına basmanın zararını ölçen bir vaka çalışması bulamadık. Mekanizma mantıklı ama belgelenmiş değil.
- Kış tablosu bizim hesabımızdır, yayımlanmış bir ölçüm değildir.
- Şehir şehir şebeke TDS verisi yok. Sadece İstanbul için hakemli ölçüm bulabildik. Kendi bölgenizin değerini kendiniz ölçün.
- Maliyet hesaplarına Çevre Temizlik Vergisi dahil değildir, dolayısıyla gerçek tutar bir miktar daha yüksektir.
Sık sorulan sorular
Su arıtma cihazı atık su oranı kaç olmalı?
Ev tipi depolu ters ozmoz cihazlarında gerçekçi aralık 2:1 ile 5:1 arasıdır. Doğru eşleştirilmiş tipik bir cihaz 3:1 ile 4:1 bandındadır. ABD Çevre Koruma Ajansı'nın WaterSense verimlilik şartnamesi, etiket alabilmek için en az yüzde 30 geri kazanım yani en fazla 2,33:1 şartı koyuyor. Türkiye'de böyle bir zorunluluk bulunmuyor.
Cihazımın gerçek atık su oranını nasıl ölçerim?
Tank vanasını kapatın. Temiz su musluğundan 60 saniye su toplayın, bu P değeridir. Sonra atık hortumundan 30 saniye toplayıp ikiyle çarpın, bu A değeridir. Atık oranı A bölü P, geri kazanım ise P bölü P artı A'nın yüzdesidir. İki ölçü kabı ve bir kronometre yeterlidir.
Atık su kısıcı kaç cc olmalı?
Membranın üretim kapasitesine bağlı. cc değeri 60 psi basınçta dakikada kaç mililitre atık aktığını gösterir. 36-50 GPD membran için 250-300 cc, 75 GPD için 420-550 cc, 100 GPD için 550-800 cc uygundur. 100 GPD membrana 300 cc kısıcı takmak geri kazanımı yüzde 47'ye çıkarır ve membranı hızla kireçlendirir.
Atık su oranını düşürmek için kısıcıyı çıkarabilir miyim?
Hayır. Kısıcı çıkarılırsa membran üzerinde basınç oluşmaz ve cihaz neredeyse hiç temiz su üretemez, gelen suyun tamamı atığa gider. Kısıcıyı daha dar bir modelle değiştirmek ise membran yüzeyindeki tuz derişimini yükseltir, kireçlenmeyi hızlandırır ve çıkış suyunun TDS değerini yükseltir.
Su arıtma cihazının atık suyu zararlı mı?
Hayır, hiçbir kimyasal eklenmez. Ev tipi bir cihazda yüzde 25 geri kazanımda derişim faktörü sadece 1,33'tür. İstanbul şebeke suyu ortalamasıyla hesaplandığında 3:1 çalışan bir cihazın atık suyu yaklaşık 309 mg/L TDS taşır, yani musluk suyundan yaklaşık üçte bir daha tuzludur. Birçok şişe suyunun TDS değeri bunun üstündedir.
Atık su neden 1:1'e düşürülmüyor?
Fiziksel bir sınır var. Geri kazanım arttıkça membran yüzeyindeki tuz derişimi yükselir, buna derişim polarizasyonu denir. Membran üreticileri bu katsayının 1,2'yi geçmemesini öneriyor. Yüzde 50 geri kazanım yani 1:1 oran, bu katsayıyı 1,42 ile 1,93 arasına çıkarır. Sonuç hızlı kireçlenme, kısalan membran ömrü ve yükselen çıkış TDS'idir.
Atık suyu bitki sulamada kullanabilir miyim?
Suyunuzun TDS değerine bağlı. İstanbul gibi orta sertlikte bir şebekede 3:1 çalışan cihazın atık suyu yaklaşık 0,48 dS/m iletkenliğe denk gelir ve tarımsal sulama kriterlerinde kısıtlamasız sınıfa girer. Sert ve tuzlu su bölgelerinde durum değişir. Klor içerdiği için saksı bitkilerine dökmeden önce 24 saat açıkta bekletin.
Özet
Su arıtma cihazı atık su oranı tek bir sayı değil, bir eşleşmenin sonucudur.
Kendi oranınızı 60 saniyede ölçün. 2,5:1 ile 4:1 arası sağlıklıdır, dokunmayın. 5:1 üstündeyse kısıcı-membran eşleşmesine ve tanı listesine bakın. 1,5:1 altındaysa cihazınız membranını yakıyor demektir.
Ve şunu aklınızda tutun: 4 kişilik bir hanede 3:1 oran, toplam su tüketiminizin yaklaşık yüzde 3'üdür. Bu sayıyı iyileştirmek anlamlı, ama cihaz almaktan bu yüzden vazgeçmek orantısız.