Bu arıza sessiz değil, ama asıl sorun ses de değil.
Su arıtma cihazı sürekli çalışıyor ve atık hattından kesintisiz su gidiyorsa, o su sayaçtan geçiyor. Aylık faturaya yansıyan rakam çoğu kullanıcının tahmin ettiğinden büyük ve arızayı çözen parça çoğu zaman 300 lira.
Önce rakamı koyalım, sonra sebebe geçelim.
Bu yazıda bulacaklarınız:
- Durmayan cihazın aylık su faturası
- Cihazın neden kapanması gerektiği ve hangi parçanın kapattığı
- Check valfin bozulunca neden sonsuz döngü yarattığı
- Suçluyu bulan iki test
- Normal çalışma süresinin ne kadar olduğu
Faturanın rakamı
Atık hattından geçen su miktarını belirleyen parça atık kısıcıdır. Üzerinde yazan değer, dakikada kaç santimetreküp su geçireceğini söyler.
300 cc/dakika bir kısıcı, saatte 18 litre, günde 432 litre atık su üretir. Cihaz hiç durmuyorsa bu rakam yirmi dört saat boyunca işler.
| Atık kısıcı | Günlük atık | Aylık | Aylık su bedeli |
|---|---|---|---|
| 300 cc/dk | 432 L | 13,0 m³ | ~685 TL |
| 400 cc/dk | 576 L | 17,3 m³ | ~915 TL |
| 550 cc/dk | 792 L | 23,8 m³ | ~1.255 TL |
Hesap, İstanbul konut birinci kademe birim fiyatı olan 52,88 TL/m³ üzerinden yapıldı (KDV hariç). Kendi şehrinizin tarifesiyle yeniden hesaplayabilirsiniz; suyun cihaza toplam maliyetini kalem kalem çıkardığımız damacana karşılaştırma yazımızda normal çalışma rakamları da var.
Karşılaştırma şu: arızayı çözen check valf 300 TL. Yani parça kendini iki haftadan kısa sürede ödüyor.
Cihazı kim kapatıyor
Ters ozmoz cihazında bir elektronik kontrol yok. Kapatma işini basınçla çalışan mekanik bir parça yapıyor: otomatik kapatma valfi.
Çalışma mantığı şu: valf, tanktaki basıncı izler. Tank basıncı besleme basıncının yaklaşık üçte ikisine ulaştığında besleme hattını kapatır. Cihaz durur, atık akışı kesilir.
Bu oran, cihazınızın neden hiçbir zaman tam dolmadığını da açıklıyor. Konuyu tank tarafından ele aldığımız tank hava basıncı yazımızda aynı kural üzerinden gidiyoruz.
Kapatma valfinin işini yapabilmesi için tanktaki basıncın kaçmaması gerekiyor. Onu sağlayan parça da check valf.
Check valf bozulunca ne oluyor
Check valf tek yönlü bir geçit. Saf suyun membrandan tanka gitmesine izin verir, tanktan membrana geri dönmesine izin vermez. Genellikle membran gövdesinin çıkışındaki dirsek rakorun içinde durur ve dışarıdan ayrı bir parça gibi görünmez.
Bozulduğunda şu zincir kuruluyor:
- Tanktaki basınçlı su membrandan geriye kaçmaya başlar.
- Geri kaçan su atık hattından gidere gider.
- Tank basıncı yükselemez.
- Otomatik kapatma valfi gereken basıncı hiçbir zaman göremez.
- Cihaz kapanmaz ve döngü baştan başlar.
Sektör kaynakları bu mekanizmayı aynı şekilde tarif ediyor: tanktaki basınçlı su membrandan geriye sızar, basınç düşer, kapatma valfi yeniden açılır ve sistem eşiğe hiç ulaşamaz (Filter United).
Buradaki ironi şu: cihaz ürettiği suyu gidere geri gönderiyor. Yani hem çalışıyor hem boşa çalışıyor.
İki test: suçlu hangisi
Parça değiştirmeden önce hangisinin bozuk olduğunu ayırmak gerekiyor. İki test yeterli.
Test 1: tank vanası testi
Bu test kapatma valfini sınar.
- Tankın üstündeki küresel vanayı kapatın.
- Beş ile on dakika bekleyin.
- Atık hattını izleyin.
Akış durduysa: kapatma valfi sağlamdır. Tankı devreden çıkardığınızda basınç hemen yükseldi ve valf işini yaptı. Sorun geri kaçıştadır, yani check valfte.
Akış devam ediyorsa: kapatma valfinin iç diyaframı bozulmuştur (Filter United).
Test 2: atık hattı testi
Bu test geri kaçışı doğrudan gösterir.
- Tankın dolmasını bekleyin.
- Cihaza giden soğuk su besleme vanasını kapatın.
- Tank vanasını açık bırakın.
- Atık hortumunu gider bağlantısından ayırıp bir kaba tutun.
Besleme kapalı olduğu için cihaz üretim yapmıyor. Buna rağmen atık hortumundan su geliyorsa, o su tanktan geri kaçan sudur ve check valf görevini yapmıyor demektir. Su gelmiyorsa check valf sağlamdır (APEC Water).
İki testin sonucu birbirini doğrulamalı. Doğrulamıyorsa üçüncü ihtimale bakın.
Üçüncü ihtimal: şebeke basıncı
Kapatma valfi üçte iki kuralıyla çalıştığı için besleme basıncı düşükse denklem bozulur.
Sistemler genellikle 40 ile 60 psi arasında besleme basıncı ister. Bunun altında membran yavaş üretir, tank ağır dolar ve cihaz saatlerce çalışır. Bu tam olarak bir arıza değildir ama sonucu benzer görünür.
Ayırt etme kuralı: arızada cihaz hiç durmaz, düşük basınçta çok geç durur. Sabah açtığınız cihaz akşam hâlâ çalışıyorsa arıza, dört saat sonra kapanıyorsa basınç.
Basıncınız sınırdaysa çözüm parça değiştirmek değil, bir basınç yükseltici pompa eklemek olur.
Dördüncü ihtimal: tank
Tankın iç diyaframı yırtılmışsa hava yastığı işlevini kaybeder. Tank suyla dolar ama basınç kurulmaz, kapatma valfi yine tetiklenmez.
Belirtisi ayırt edici: tankın üstündeki supaba bastığınızda hava yerine su geliyorsa diyafram delinmiştir. Bu durumda tamir yoktur, tank değişir. Ölçüm yöntemini ve doğru ön şarj değerini tank hava basıncı yazımızda verdik.
Hangi parça, ne kadar
| Durum | Parça | Fiyat |
|---|---|---|
| Geri kaçış var, kapatma valfi sağlam | Check valf | 300 TL |
| Tank vanası kapalıyken de akıyor | Otomatik kapatma valfi | Servis parçası |
| Kısıcı yanlış ölçüde | Atık kısıcı | 300 TL |
| Supaptan su geliyor | Depolama tankı | 2.200 TL |
Kısıcı ölçüsünün membrana göre seçilmesi gerektiğini ve yanlış ölçünün hem atığı hem membran ömrünü etkilediğini membran ve GPD yazımızda hesapladık.
Parça değişene kadar ne yapmalı: besleme vanasını kapatın. Tanktaki su musluktan kullanılmaya devam eder, atık hattına su gitmez. Fatura durur.
Peki normal ne kadar çalışmalı
Bu bölümü koyuyoruz çünkü arıza olmadığı halde endişelenen çok kişi var.
Cihaz tank dolarken ses yapar ve atık hattına su gönderir. Bu normaldir. Önemli olan ne kadar sürdüğü:
- 8 litrelik tank, 80 GPD membran: yaklaşık 40 dakika
- 12 litrelik tank, 80 GPD membran: yaklaşık 60 dakika
- 8 litrelik tank, 50 GPD membran: yaklaşık 60 dakika
Bu süreler tank boşken doldurma süresidir. Bir bardak su aldıktan sonra cihaz birkaç dakika çalışıp durur.
Süre bittiği halde ses kesilmiyorsa yukarıdaki testlere geçin. Cihaz hiç çalışmıyor ve musluktan su gelmiyorsa mesele başkadır; teşhis sırasını su gelmiyor yazımızda adım adım verdik.
Yakın akraba arıza: sık sık devreye giriyor
Bazı cihazlar sürekli çalışmaz ama kimse su almadığı halde günde onlarca kez devreye girer. Buna kısa döngü diyoruz ve sebebi farklıdır.
Mantık şu: cihaz tank basıncı düştüğünde devreye girer. Kimse su almıyorsa basıncın düşmesi için suyun bir yerden kaçması gerekir.
Üç yerde arayın:
Musluk damlıyorsa. Saatte birkaç damla bile basıncı yavaşça düşürür. Musluk tarafındaki beş kaçak noktasını arıtma musluğu yazımızda ayırdık.
Tank ön şarj basıncı yüksekse. Fazla hava, tankın az su almasına yol açar. Az su, hızlı biten sudur; cihaz sık sık yeniden dolmak zorunda kalır.
Bir bağlantı sızdırıyorsa. Tezgah altında ıslaklık görüyorsanız kaçak vardır. Nereden olabileceğini ve 10 mm rakor kuralını su kaçağı yazımızda anlattık.
Kısa döngü, sürekli çalışma kadar pahalı değildir ama membranı yorar: her devreye girişte ilk üretilen su, hattaki durgun sudur ve kalitesi düşüktür.
Otuz saniyelik alışkanlık. Ayda bir kez, kimse su almazken mutfağa girip cihazı dinleyin. Ses yoksa sistem sağlıklıdır. Bu kontrol, hem sürekli çalışmayı hem kısa döngüyü faturaya yansımadan yakalar.
Özet: dört kural
- Su arıtma cihazı sürekli çalışıyorsa faturayı hesaplayın. 300 cc kısıcıyla ayda 685 TL.
- En sık suçlu check valftir. Tanktan geri kaçan su kapatma valfinin tetiklenmesini engeller.
- İki test ayırır. Tank vanasını kapatın; akış durursa check valf, durmazsa kapatma valfi.
- Beklerken besleme vanasını kapatın. Tanktaki suyu kullanmaya devam edersiniz, fatura durur.
Testlerin sonucunu ve cihazınızın kaç saattir çalıştığını yazın; hangi parçaya baktığımızı birlikte çıkaralım.
Sıkça Sorulan Sorular
Su arıtma cihazı sürekli çalışıyorsa sebebi nedir?
En sık sebep bozulmuş check valftir. Tanktaki basınçlı su membrandan geri kaçıp atık hattından gider, basınç düşer ve otomatik kapatma valfi cihazı bir daha kapatamaz. İkinci ihtimal otomatik kapatma valfinin kendisidir.
Cihaz durmazsa su faturama ne yansır?
300 cc atık kısıcılı bir cihaz günde yaklaşık 432 litre atık su üretir. Bu ayda 13 metreküp, İstanbul konut tarifesiyle yaklaşık 685 TL demektir. 550 cc kısıcıda rakam 1.250 TL'yi aşar.
Check valf mi bozuk, otomatik kapatma valfi mi? Nasıl anlarım?
Tankın üstündeki vanayı kapatın ve beş on dakika bekleyin. Atık akışı durursa kapatma valfi sağlamdır, sorun geri kaçıştadır. Akış devam ediyorsa kapatma valfinin diyaframı bozulmuştur.
Cihazın çalışırken ses yapması normal mi?
Evet, tank dolarken ses yapar. 80 GPD membranlı bir cihaz sekiz litrelik tankı yaklaşık kırk dakikada doldurur. Bu süre sonunda sesin kesilmesi gerekir. Kesilmiyorsa arıza vardır.
Check valf nerede bulunur?
Genellikle membran gövdesinin saf su çıkışındaki dirsek rakorun içindedir. Suyun tanka doğru geçmesine izin verir, geri dönmesine izin vermez. Dışarıdan bakınca ayrı bir parça gibi görünmeyebilir.
Şebeke basıncı düşükse cihaz hiç kapanmaz mı?
Kapanması çok uzar. Otomatik kapatma valfi, tank basıncı şebeke basıncının yaklaşık üçte ikisine ulaştığında devreye girer. Sistemler genellikle 40 ile 60 psi arasında besleme basıncı ister; bunun altında cihaz saatlerce çalışır.
Sorunu çözene kadar cihazı kapatmalı mıyım?
Evet. Besleme vanasını kapatın. Tanktaki su musluktan kullanılmaya devam eder ama atık hattına su gitmez. Parça değişene kadar bu şekilde beklemek faturayı durdurur.